logo dacosta fysio

Da Costa Fysiotherapie

menu

Stresstest

Stresstest header

Waarom lichamelijke reacties van het lichaam op stress meten?

In deze toelichting wordt in het kort een aantal lichamelijke reacties op langdurige stress aangegeven. Het is van belang hier inzicht in te hebben, omdat een langdurige verstoring van je lichamelijke balans onder andere kan leiden tot RSI, buikklachten, innerlijke onrust, verhoogde bloeddruk, hoofdpijn, maar ook burnout en chronische vermoeidheid. Het voordeel van het meten van lichamelijke reacties is dat deze reacties van alle tijden zijn en niet veranderen in de tijd zoals bij vele psychotherapeutische visies.

Het belangrijkste doel is te ‘leren leven in balans’, en dan met name te leren ontspannen tijdens de drukke en hectische momenten. Op welke wijze dat kan gebeuren wordt in dit artikel duidelijk. Eerst worden de lichamelijke achtergronden van stress aangeven en vervolgens wat te doen om ontspannen te leren werken.

Stressreactie

Oorspronkelijk is het hele stresssysteem bedoeld om lichamelijk actief te kunnen worden bij een dreigend gevaar, bijvoorbeeld een gevaarlijk dier of een vijandige stam. Bij gevaar gaat van de amygdala (een klein, nootvormig orgaan in de middenhersenen en wel de 1-1-2 alarmcentrale genoemd) een signaal uit, waardoor het activerende deel van het zenuwstelsel wordt gestimuleerd. (zie bijlage 1). Daarna komen stoffen vrij zoals adrenaline en volgen vele andere stressreacties die ervoor zorgen dat je bloeddruk en je hartslag omhoog gaan, er bloed uit je huid en je darmen gehaald wordt en voor de spieren ter beschikking komt, je slijmvliezen droger wordt etc. etc. Deze veranderingen stellen je in staat je beter te verdedigen of te vluchten in een bedreigende situatie. Mocht het gevaar geweken zijn dan herstelt de oorspronkelijke balans zich doordat het rustherstellende deel van het zenuwstelsel actief wordt en daarmee de oorspronkelijke balans in het zenuwstelsel terugkeert.

In onze cultuur kunnen er problemen ontstaan als het gevaar niet helder aanwezig is en de angst overwegend in de eigen beleving plaatsvindt. Het computerscherm vormt bijvoorbeeld een bedreiging in de vorm van werkdruk. Er ontstaan, in lichtere vorm, vele stressreacties zonder dat dit nodig is voor lichamelijke actie. Als deze situatie lange tijd blijft bestaan dan kan een permanente verstoring van de hormoonbalans en het autonome zenuwstelsel ontstaan. De gemiddelde hartslag kan omhoog gaan. de hartslag kan onregelmatiger worden en gaan bonzen en de ademhaling kan dan verstoord worden. Ook zie je dat mensen korter en sneller gaan ademen of juist hun adem inhouden. Dit kan tot gevolg hebben dat je sneller zweet, dat de bloeddruk verhoogd is, er buikklachten ontstaan, dat er nek- en rugklachten optreden en dat er onduidelijke branderigheid en pijnen in de spieren voelbaar worden.

Als een verstoring van het zenuwstelsel en de daarmee gepaard gaande hormonale veranderingen lang aanhoudt ontstaat er een ‘stapelingseffect’ (figuur 1) en daarmee een zogenaamde ‘sensitisatie’ van het zenuwstelsel. Door een langdurige eenzijdige prikkeling van het zenuwstelsel door pijn of door een stressreactie wordt overprikkeling van het zenuwstelsel uiteindelijk ‘normaal’ binnen het systeem. Zo kan de sensatie van pijn blijven bestaan zonder dat er nog een lichamelijke beschadiging is of kunnen zenuwen overactief blijven die de bloeddruk regelen. Naast de reeds genoemde gevolgen ontstaat in eerste instantie een permanent gejaagd en onrustig gevoel en kan dit op termijn veranderen in uitputting of juist een overmatige reactie tot gevolg van chronische vermoeidheid, apathie en lusteloosheid.

figuur 1

Wat te doen?

Om dit proces op tijd te veranderen zijn er de volgende adviezen:

  • De lichamelijke en mentale symptomen van gejaagdheid leren her- en erkennen.
  • Maatregelen nemen om langdurige gevoelens van gejaagdheid te verminderen (evt. met professionele hulp): pauzegedrag aanpassen, overbelasting bespreekbaar maken.
  • Activiteiten die energie opleveren benoemen en structureel inpassen in de weekactiviteiten.
  • Het adempatroon zonodig corrigeren: Langzaam ademen en zonder kracht in de buik laten plaatsvinden; met name tijdens drukke omstandigheden.
  • Langdurige niet te intensieve lichaamsbeweging uitvoeren voor herstel van de hormonale balans en de normale lichamelijke stressreactie : wandelen, fietsen etcetera.
  • Rust vinden tijdens bezigheden. Om dit te oefenen zijn 10 kleine oefeningen in bijlage 2 beschikbaar.

Waar bestaat de meting uit?

Een test duurt ongeveer 3/4 uur, waarvan het eigenlijke testgedeelte 20 minuten uitmaakt.

In deze periode worden metingen verricht van de huidtemperatuur, de huidgeleiding, de hartslag (bloedvolumebepaling), de ademhaling en de spierspanning van de schouderspieren. Deze lichamelijke reacties worden gevolgd tijdens eenvoudige rekentaken, taalvaardigheden, verschillende ademstijlen en in rust (figuur 2). (kijk hier voor achtergrondinformatie)

figuur 2

Na afloop worden de reactiepatronen doorgesproken. Ook wordt de betekenis voor een lichaamsgeorienteerde therapie aangegeven.

Praktische informatie:

De test wordt grotendeels vergoed indien u verzekerd bent voor (psychosomatische) fysiotherapie. De AGIS ziektekostenverzekeraar vergoed geen psychosomatische fysiotherapie.

Ook is vergoeding mogelijk vanuit een reïntegratietraject. Voor nadere informatie kunt u met de praktijk contact opnemen.